Lyme Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir ve Tedavi Edilir?

Lyme hastalığı, enfekte kenelerin ısırmasıyla bulaşan bakteriyel bir enfeksiyondur. Tedavi edilmezse eklemleri, kalbi ve sinir sistemini etkileyebilen bu hastalık, erken tanı ve tedavi ile tamamen iyileşebilir. Bu makalede Lyme hastalığının belirtileri, tanısı ve tedavisi hakkında kapsamlı bilgi sunacağız.

Lyme Hastalığı Nedir?

Lyme hastalığı, Borrelia burgdorferi bakterisinin neden olduğu bir enfeksiyondur. Bu bakteri enfekte Ixodes (geyik kenesi) türü kenelerin ısırmasıyla insanlara bulaşır. Hastalık adını ilk kez tanımlandığı ABD'deki Lyme kasabasından almıştır.

Kenelerin enfeksiyonu bulaştırması için genellikle 36-48 saat boyunca cilde bağlı kalması gerekir. Bu nedenle kenelerin erken çıkarılması enfeksiyonu önleyebilir.

Hastalığın Evreleri

Lyme hastalığı üç evrede ilerler. Her evrenin kendine özgü belirtileri vardır.

Erken lokalize evre kene ısırığından 3-30 gün sonra başlar. En karakteristik belirti eritema migrans adı verilen döküntüdür. Bu döküntü ısırık yerinden başlayarak genişler ve merkezi açılan halka şeklinde görünüm alır (boğa gözü döküntüsü). Grip benzeri belirtiler (ateş, baş ağrısı, yorgunluk, kas ağrısı) eşlik edebilir.

Erken yaygın evre tedavi edilmezse haftalar içinde gelişir. Bakteri kan yoluyla vücuda yayılır. Birden fazla eritema migrans döküntüsü, yüz felci (Bell felci), menenjit, kalp ritim bozuklukları ve eklem ağrıları görülebilir.

Geç evre aylar veya yıllar sonra ortaya çıkabilir. Lyme artriti, özellikle dizlerde, kronik eklem iltihabına neden olur. Nörolojik komplikasyonlar (ensefalopati, periferik nöropati) gelişebilir.

Belirtiler

Eritema migrans döküntüsü hastaların yaklaşık yüzde yetmiş-sekseninde görülür. Döküntü genellikle ağrısız ve kaşıntısızdır, çapı 5 cm'den büyüktür. Tüm hastalarda klasik boğa gözü görünümü olmayabilir.

Sistemik belirtiler arasında ateş, titreme, yorgunluk, baş ağrısı, boyun sertliği, kas ve eklem ağrıları ve lenf bezlerinde şişlik bulunur.

Nörolojik belirtiler yüz felci, uyuşukluk, karıncalanma, menenjit belirtileri ve bilişsel sorunları içerir. Kalp tutulumu çarpıntı, göğüs ağrısı ve nefes darlığına neden olabilir.

Tanı

Lyme hastalığı tanısı klinik bulgular ve laboratuvar testlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konulur. Eritema migrans döküntüsü varsa tanı genellikle klinik olarak konulabilir.

Serolojik testler antikor varlığını ölçer. İki aşamalı test yaklaşımı önerilir: önce ELISA veya immunofluoresan test yapılır, pozitif veya sınırda sonuçlarda Western blot ile doğrulama yapılır.

Antikor testlerinin sınırlılıkları vardır. Enfeksiyonun ilk haftalarında antikorlar henüz gelişmemiş olabilir ve test negatif çıkabilir. Ayrıca antikorlar tedavi sonrası yıllarca pozitif kalabilir.

PCR testi sinoviyal sıvı veya beyin omurilik sıvısında bakteri DNA'sını saptayabilir ancak rutin kullanımda değildir.

Tedavi

Lyme hastalığı antibiyotik tedavisine iyi yanıt verir. Erken tedavi komplikasyonları önler ve tam iyileşme sağlar.

Erken lokalize hastalıkta oral antibiyotikler kullanılır. Doksisiklin yetişkinlerde ilk seçenektir ve genellikle 10-21 gün süreyle verilir. Amoksisilin ve sefuroksim aksatil alternatiflerdir.

Yaygın veya geç hastalıkta tedavi süresi uzar ve bazen intravenöz antibiyotik gerekir. Nörolojik tutulumda seftriakson, kalp tutulumunda hospitalizasyon ve kardiyak monitörizasyon gerekebilir.

Lyme artriti oral veya intravenöz antibiyotiklerle tedavi edilir. Bazı hastalarda antibiyotik sonrası inflamasyon devam edebilir ve anti-inflamatuar tedavi gerekebilir.

Tedavi Sonrası

Çoğu hasta antibiyotik tedavisiyle tamamen iyileşir. Ancak bazı hastalarda tedaviye rağmen yorgunluk, kas ağrıları ve bilişsel zorluklar devam edebilir. Bu durum tedavi sonrası Lyme hastalığı sendromu (PTLDS) olarak adlandırılır.

PTLDS'nin nedeni tam olarak anlaşılamamıştır. Devam eden enfeksiyon kanıtı yoktur ve uzun süreli antibiyotik tedavisi önerilmez. Semptomatik tedavi ve rehabilitasyon faydalı olabilir.

Önleme

Lyme hastalığından korunmanın en iyi yolu kene ısırıklarından kaçınmaktır. Ormanlık ve çalılık alanlarda uzun kollu giysiler ve uzun pantolon giyin. Açık renkli giysiler kenelerin görülmesini kolaylaştırır.

DEET veya permetrin içeren böcek kovucular kullanın. Permetrin giysilere uygulanır, ciltle temas ettirilmez.

Dışarıda zaman geçirdikten sonra tüm vücudu kene açısından kontrol edin. Özellikle saç dipleri, kulak arkası, koltuk altları, kasık ve diz arkası gibi bölgelere dikkat edin.

Kene Çıkarma

Kene tespit edildiğinde mümkün olduğunca çabuk çıkarılmalıdır. Sivri uçlu cımbızla kenenin başına yakın tutun ve düzgün bir hareketle yukarı çekin.

Keneyi döndürmeyin, ezmeyin veya yakmayın. Çıkardıktan sonra ısırık bölgesini antiseptikle temizleyin. Keneyi atın veya test için saklayın (bazı bölgelerde kene test hizmeti mevcuttur).

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Kene ısırığından sonra eritema migrans döküntüsü veya grip benzeri belirtiler gelişirse doktora başvurun. Erken tedavi komplikasyonları önler.

Kene çıkarıldıktan sonra bile birkaç hafta boyunca belirtileri izleyin. Herhangi bir şüphe durumunda tıbbi değerlendirme yaptırın.

Sonuç olarak, Lyme hastalığı erken tanı ve tedaviyle tamamen iyileşebilen bir enfeksiyondur. Kene ısırıklarından korunmak en iyi önleme stratejisidir. Belirtiler geliştiğinde hızlı tıbbi değerlendirme önemlidir. Endemik bölgelerde yaşıyorsanız veya seyahat ediyorsanız önlem almayı ihmal etmeyin.